NA DANAŠNJI DAN POČEO JE EGZODUS SRBA: NAVRŠAVA SE 31 GODINA OD POČETKA „OLUJE“, VIŠE OD 220.000 LJUDI ZAUVEK NAPUSTILO SVOJA OGNJIŠTA

Na današnji dan, 4. avgusta, navršava se 31 godina od početka vojne operacije „Oluja“, koju Hrvatska obeležava kao vojnu pobedu,

dok je Srbija i Republika Srpska pamte kao jednu od najvećih humanitarnih tragedija na prostoru bivše Jugoslavije i događaj koji je doveo do masovnog egzodusa srpskog stanovništva iz Republike Srpske Krajine.

Operacija je počela u zoru 4. avgusta 1995. godine snažnim napadom hrvatskih vojnih i policijskih snaga na područja severne Dalmacije, Like, Korduna i Banije, koja su se tada nalazila pod zaštitom mirovnih snaga Ujedinjenih nacija. Za svega nekoliko dana hrvatske snage preuzele su kontrolu nad najvećim delom teritorije Republike Srpske Krajine, a 5. avgusta ušle su u Knin, tadašnje administrativno sedište RSK.

Prema podacima Dokumentaciono-informacionog centra „Veritas“, tokom operacije i u periodu koji je usledio poginule su ili nestale 1.904 osobe srpske nacionalnosti, među kojima je više od dve trećine civila. Veliki broj žrtava činili su stariji ljudi koji su ostali u svojim domovima, dok su među stradalima bila i deca.

Istovremeno, više od 220.000 Srba napustilo je svoje domove i u dugim izbegličkim kolonama krenulo ka Bosni i Hercegovini i Srbiji. Kolone izbeglica bile su izložene brojnim opasnostima, a jedan od najtežih zločina dogodio se na Petrovačkoj cesti, gde je u vazdušnom napadu na kolonu civila poginulo deset osoba, među kojima četvoro dece.

Republika Srpska Krajina proglašena je krajem 1991. godine, nakon raspada bivše Jugoslavije i oružanih sukoba u Hrvatskoj. Tokom narednih godina funkcionisala je sa sopstvenim institucijama, dok su pojedina područja bila pod zaštitom mirovnih snaga Ujedinjenih nacija.

Pitanje odgovornosti za zločine počinjene tokom i nakon operacije „Oluja“ godinama je bilo predmet međunarodnih sudskih postupaka. Haški tribunal je 2011. godine u prvostepenoj presudi zaključio da je postojao udruženi zločinački poduhvat sa ciljem trajnog uklanjanja srpskog stanovništva sa tog prostora, ali su hrvatski generali Ante Gotovina i Mladen Markač godinu dana kasnije pravosnažno oslobođeni svih optužbi.

Iako je nakon rata formalno omogućen povratak prognanih, prema podacima međunarodnih organizacija i udruženja izbeglih, samo manji broj Srba vratio se u svoje predratne domove. Mnogi su ostali da žive u Srbiji, Republici Srpskoj ili drugim državama, dok brojna sela na području nekadašnje Republike Srpske Krajine ni danas nisu obnovila predratni broj stanovnika.

Godišnjica početka „Oluje“ svake godine obeležava se različito u regionu. Dok Hrvatska 5. avgust slavi kao Dan pobede i domovinske zahvalnosti, u Srbiji i Republici Srpskoj održavaju se komemoracije u znak sećanja na stradale i prognane Srbe, uz poruku da se žrtve i egzodus stanovništva ne smeju zaboraviti.



Glas zapadne Srbije