U BANJALUCI OTVORENA IZLOŽBA „ZABRANE I ODBRANE SRPSKE ĆIRILICE” – OD OVOG VIKENDA I U BAJINOJ BAŠTI

Banjaluka/ Bajina Bašta - U Milanovića kući u Banjaluci sinoć je svečano otvorena izložba „Zabrane i odbrane srpske ćirilice”, u organizaciji Muzeja ćirilice iz Rače kod Bajine Bašte.

Izložba je premijerno predstavljena u okviru manifestacije „Dani Srbije u Republici Srpskoj”, a već od ovog vikenda biće dostupna posetiocima u Bajinoj Bašti, u okviru Evropskih dana baštine. 

Izložba na jedinstven način prikazuje hronologiju velikih zabrana i pritisaka na upotrebu srpske ćirilice, ali i primere istrajnosti i odbrane nacionalnog pisma kroz istoriju. Njeni autori su vršilac dužnosti direktora Muzeja ćirilice prof. dr Aleksandar Milanović i prof. dr Isidora Bjelaković, sekretar Odbora za srpski jezik Matice srpske i član stručnog saveta Muzeja ćirilice. Postavku čini hronološki pregled istorije ćirilice od 18. do 20. veka, sa posebnim osvrtom na periode u kojima je upotreba srpskog pisma bila zabranjivana ili ograničavana.


Foto: Kabinet predsednika opštine Bajina Bašta

Posebna pažnja posvećena je periodu Habzburške monarhije, kada su tokom prosvetnih reformi Marije Terezije i Josifa II donošene uredbe kojima je ćirilica trebalo da bude uklonjena iz školskih udžbenika i zamenjena latinicom. Izložba svedoči i o otporu koji su tim nastojanjima pružali srpski prosvetitelji, sveštenstvo i obrazovani ljudi, među kojima se posebno izdvaja Teodor Janković Mirijevski.

Drugi deo izložbe posvećen je pokušajima ukidanja ćirilice tokom 19. veka na prostoru tadašnje Južne Ugarske, kao i ulozi Svetozara Miletića i predstavnika Karlovačke mitropolije u odbrani srpskog pisma. Posebno su prikazane zabrane, ali i reakcije i odbrane upotrebe ćirilice tokom Prvog svetskog rata. Savremeni izazovi i pokušaji ograničavanja upotrebe ćirilice nisu obuhvaćeni ovom postavkom. Kako je istaknuto, oni će biti tema neke od narednih izložbi. 


Foto: Kabinet predsednika opštine Bajina Bašta

Idejni tvorac Muzeja ćirilice Siniša Spasojević istakao je da je izložba deo redovnog programa ove ustanove i da će nakon premijernog predstavljanja u Banjaluci biti predstavljena u Bajinoj Bašti u subotu 10. oktobra, a potom i u drugim gradovima Srbije i Republike Srpske.

Muzej ćirilice u Rači kod Bajine Bašte je prvi i jedini nacionalni muzej u Srbiji i regionu posvećen očuvanju, proučavanju i promociji srpskog pisma. Osnovan je odlukom Vlade Republike Srbije 24. maja 2025. godine, na praznik Svetih Ćirila i Metodija, dok je za posetioce zvanično otvoren u februaru 2026. godine. 



Glas zapadne Srbije