ČAJETINA SLAVI SVETSKI DAN ŠUMA: ŠUMSKI FOND VEĆI ZA 23 ODSTO

Čajetina - Svetski dan šuma, 21.mart, opština Čajetina dočekuje sa očuvanim i uvećanim šumskim fondom za 23 odsto čime se izdvaja kao primer odgovornog i održivog upravljanja prirodnim resursima.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, od 2000. do 2024. godine, obrasla šumska površina u opštini Čajetina beleži umeren, ali konstantan porast.

 

Početkom analiziranog perioda, 2000. godine, ukupna površina pod šumom iznosila je 21.555 hektara. Do 2010. godine beleži se porast na oko 23.858 hektara, što predstavlja rast od oko 11,3 procenta, a pozitivan trend se nastavlja i nakon 2010. godine. Tokom 2024. godine obrasla šumska površina dostiže 26.546 hektara — što je čak 23 odsto više nego 2000. godine.

Ovakav trend rasta površine pod šumama ukazuje da je opština Čajetina dugoročno zadržala stabilan šumski fond sa tendencijom blagog rasta. Ovi podaci svedoče o relativno očuvanim prirodnim resursima i potencijalu za dalje unapređenje održivog upravljanja šumama, posebno kroz mere cirkularne ekonomije, pošumljavanje degradiranih površina i zaštitu postojećih ekosistema.

 

Opština Čajetina se ravnomerno razvija, a samo 1,5 odsto teritorije je pod izgradnjom, dok je ostatak netaknut. O očuvanju prirodne sredine i njenih resursa govore i projekti na kojima se radi sa partnerima iz Švedske, Slovenije i Francuske: postrojenje za preradu otpadnih voda, reciklažno dvorište, gondola kao ekološki vid prevoza koju ćemo upotpuniti električnim autobusima za potrebe lokalnog stanovništva, solarni paneli i redovno pošumljavanje i održavanje šumskog fonda.

 

Akcije pošumljavanja su tradicija na Zlatiboru

 

Tokom akcije pošumljavanja, na inicijativu Opštine Čajetina krajem 2025. godine, zasađeno 1.308 sadnica crnog bora i oko 50 stabala listopadnih vrsta na prostoru kod asfaltne baze na Obudojevici na Zlatiboru,. Akcija je sprovedena u zoni komunalne delatnosti, a na ovoj lokaciji biće izgrađen i centar za selekciju otpada. Vetrozaštitni pojas, koji čini oko 1.300 stabala, raspoređen je duž obodnih delova parcele.

 

Obimna sadnja predstavlja značajan korak u očuvanju prirodnih vrednosti Zlatibora, doprinoseći ne samo povećanju zelenih površina, već i poboljšanju kvaliteta životne sredine i dugoročnoj zaštiti prirodnih resursa. Novooformljena borova šuma imaće važnu ekološku ulogu kao vetrozaštitni pojas koji sprečava eroziju i štiti zemljište od negativnih uticaja klimatskih promena.

 

Ovaj projekat, treći po redu, je u protekle tri godine realizovan u saradnji sa Ministarstvom zaštite životne sredine. Prvi projekat obuhvatio je pošumljavanje prostora oko zgrade Komunalnog javnog preduzeća „Zlatibor”, gde su zasađene sadnice breze, crnog bora i Pančićeve omorike. Drugi, realizovan 2024. godine, odnosio se na formiranje zaštitnog pojasa oko reciklažnog dvorišta.

 

Ovo je još jedna u nizu aktivnosti koje opština Čajetina sprovodi u okviru šire strategije ekološke zaštite.  Do sada je, u saradnji sa Parkom prirode „Zlatibor“ i Komunalnim javnim preduzećem „Zlatibor“ na području Zlatibora zasađeno više od 75.000 sadnica.

 

Zlatibor u borbi za očuvanje zlatnog bora

 

Zlatni bor je redak varijetet belog bora sa zlatnožutim iglicama i predstavlja autentični simbol Zlatibora po kome je planina dobila ime.

U okviru jedinstvene inicijative „Povratak zlatnog bora na Zlatibor“ održana je akcija kalemljenja zlatnog bora – retkog varijeteta belog bora sa zlatnožutim iglicama. Za kalemljenje su korišćene sadnice belog bora iz rasadnika, a plemke su pažljivo uzete sa preostalih stabala zlatnog bora, kojih u Srbiji ima svega četiri. Ovoj akciji prethodila je sadnja 800 mladih stabala belog bora kao podloga za kalemljenje. Inicijativu organizuje udruženje Discover Serbia, uz podršku Delegacije Evropske unije u Srbiji, Šumarskog fakulteta i drugih partnera.

 

Park prirode „Zlatibor” – riznica endemskih vrsta

 

Flora Parka prirode „Zlatibor” na području Čajetine je posebno bogata i raznovrsna, jer se tu prepliću planinski, livadski i šumski ekosistemi. Upravo taj deo Zlatibora važi za jedan od najtipičnijih i najbolje očuvanih.

 

Na prostoru Čajetine i Zlatibora, u okviru Park prirode „Zlatibor”, preovlađuju prirodne, autohtone šume crnog bora, kao i mešovite zajednice crnog i belog bora. Ova staništa imaju poseban značaj jer su svrstana među prioritetne tipove u okviru evropske mreže zaštite prirode Natura 2000. Na ovom području raste i strogo zaštićena munika, dok se među zaštićenim vrstama izdvajaju klokočika, dren, hajdučka oputa i breza.

 

Posebnu vrednost ovom prostoru daju serpentinski pašnjaci i ogoljene površine, koje odlikuje specifična i jedinstvena flora. Upravo takva staništa omogućavaju razvoj brojnih značajnih biljnih i životinjskih vrsta, kao i očuvanje zajednica belog bora.

 

Zlatibor je poznat po velikom broju vrsta koje imaju međunarodni značaj, a koje su u nacionalnim okvirima retke i zaštićene. Na ovom području prisutni su i brojni endemi, relikti i endemorelikti, kojima Zlatibor predstavlja jedno od ključnih, a često i jedino stanište u njihovom prirodnom rasprostranjenju.

 

Na teritoriji čajetinskog dela Parka dominiraju:

 

• planinske livade i pašnjaci
• borove šume (posebno crni i beli bor)
  
• vlažna staništa uz potoke i reke

Zahvaljujući nadmorskoj visini (600 do 1500 metara) i specifičnoj klimi, razvija se veliki broj biljnih vrsta – uključujući i lekovite i endemske.

 

Najzastupljenije vrste drveća su:

crni bor (Pinus nigra) – simbol Zlatibora
beli bor (Pinus sylvestris)
bukva (Fagus sylvatica) – u višim i vlažnijim zonama
hrast – u nižim predelima
jela i smrča – lokalno, u hladnijim zonama

 

Ove šume su često mešovite i stvaraju stabilne ekosisteme.

 

Čajetinski deo Zlatibora je poznat po samoniklom lekovitom bilju:

• nana
• matičnjak
• divlja jagoda
• borovnica (u višim predelima)

 

Ovo je jedan od razloga zašto se Zlatibor tradicionalno smatra „zdravom planinom“.

 

Najčistiji vazduh u Srbiji

 

Podsetimo, najnoviji podaci potvrđuju reputaciju zlatiborskog kraja kao jedne od najzdravijih sredina u zemlji. Prema poslednjem izveštaju Beogradska otvorena škola o kvalitetu vazduha u Srbiji za 2025. godinu, vazduh u opštini Čajetina ocenjen je kao jedini potpuno čist među analiziranim opštinama.

 

Izveštaj se zasniva na podacima građanskog monitoringa, odnosno mreže „low cost“ senzora postavljenih na više od 340 mernih mesta u više od 100 opština širom Srbije, koji mere koncentracije suspendovanih čestica PM2.5 i PM10.

 

Primena standarda Svetske zdravstvene organizacije i kriterijuma Evropske unije pokazala je da je Čajetina jedina opština među 85 analiziranih koja je ispunjavala uslove za koncentraciju PM10 čestica.

 

 

Glas zapadne Srbije/ Zlatiborske vesti